Wat zijn de risico’s van te veel vitamine D?

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Vitamine D is van levensbelang. Het heeft verschillende functies binnen je lichaam. Meestal wordt er alleen aandacht aan de gezondheidsvoordelen van vitamine D besteed. De risico’s van een vitamine D-overschot worden nauwelijks benoemd. In deze blog gaan we juist op de gezondheidsrisico’s van te veel vitamine D in. Maar laten we eerst kijken naar wat vitamine D is, hoe je het binnenkrijgt en welke functies het heeft.

Wat is vitamine D?

Vitamine D – ook wel calciferol genoemd – is een in vet oplosbare vitamine. De meest bekende vormen van vitamine D zijn ergocalciferol (vitamine D2) en cholecalciferol (vitamine D3).

Vitamine D binnenkrijgen

Zonlicht is de belangrijkste natuurlijke vitamine D-bron. Als het zonlicht sterk genoeg is kun je in je huid vitamine D aanmaken. Dit gebeurt vooral rondom de zomermaanden. Tijdens de herfst en winter maak je nauwelijks vitamine D aan, omdat het zonlicht dan te zwak is. In deze periode ben je afhankelijk van je opgebouwde vitamine D-voorraad en van de vitamine D die je via voeding en/of supplementen binnenkrijgt.

Via je voeding krijg je geringe hoeveelheden vitamine D binnen. Vitamine D2 komt in paddenstoelen en schimmels voor, terwijl vitamine D3 in dierlijke voedingsmiddelen voorkomt. In Nederland wordt aan bepaalde voedingsmiddelen vitamine D toegevoegd. Denk hierbij aan margarine, halvarine, bak- en braadproducten en melkvervangers zoals amandelmelk. Vitamine D uit voeding wordt voor ongeveer 80 procent opgenomen in de darmen. Vitamine D3 is beter werkzaam dan vitamine D2.

Welke voeding bevat veel vitamine D? Hieronder vind je een lijst.

Hoeveelheid vitamine D in microgram per 100 g voedingsmiddel:[1]

Voedingsmiddel mcg per 100 g
Gerookte paling: 20.4
Gerookte sprotfilet: 13
Gegrilde sardientjes: 12.3
Zalm uit blik: 10.9
Gerookte heilbot: 9
Gerookte makreelfilet: 8.2
Haring: 6.2
Gerookte zalm: 4
Sardientjes in olie uit blik: 3.3
Biologisch gekookt kippenei: 2.3

Vitamine D speelt een belangrijke rol binnen je gezondheid. Laten we eerst naar de functies van vitamine D kijken en daarna naar de eventuele risico’s van een teveel aan vitamine D.

Gezondheidsvoordelen van vitamine D

Vitamine D heeft verschillende functies.[2] Allereerst is het nodig voor de opname van calcium en fosfor in je darmen en het behoud van normale calcium- en fosforwaarden in je bloed. Ook zorgt vitamine D ervoor dat het calcium en de fosfor in je botten en tanden ingebouwd worden. Het is dus essentieel voor het behoud van gezonde botten en tanden. Maar ook voor een normale spierfunctie, want calcium is ook nodig voor een goede werking van de spieren. Het voorkomt onvrijwillige spieraanspanningen die tot krampen en spierspasmen leiden.

Daarnaast heb je vitamine D nodig voor een goede werking van je immuunsysteem. Dit betekent dat het werkt zoals het hoort: schadelijke ziekteverwekkers worden aangevallen en snel uitgeschakeld, terwijl onschadelijke voedingseiwitten en gezonde lichaamseigen cellen met rust gelaten worden. Vitamine D kan ontstekingen verminderen. Ook lijkt vitamine D nodig te zijn voor het behoud van een gezond darmslijmvlies – dit vormt je eerstelijns afweer.

Klik hiernaast om te lezen waarom vitamine D zo belangrijk in de strijd tegen Corona is.

Verder is vitamine D betrokken bij het reguleren van je suikerstofwisseling en het onder controle houden van het delen en afsterven van cellen.

Vitamine D heeft dus veel gezondheidsvoordelen, maar kan het ook nadelen hebben als je er te veel van binnenkrijgt? Het antwoord lees je hieronder.

Wat is het effect van meer vitamine D dan je binnen hoort te krijgen?

Let op: vitamine D is voor de meeste mensen hartstikke veilig! Bijwerkingen van te veel vitamine D komen nauwelijks voor. Een vitamine D-vergiftiging is zeer zeldzaam.[3] Via zonlicht kun je sowieso niet te veel vitamine D aanmaken, want een overschot wordt door de zon vernietigd. De enige manier om door vitamine D vergiftigd te raken is door langdurig een zeer hoge dosering vitamine D uit supplementen in te nemen. Meestal gebeurt dit alleen per ongeluk, omdat er bijvoorbeeld een foute dosering op het label staat.[4] De kans dat je meer vitamine D binnenkrijgt dan je binnen hoort te krijgen is dus heel klein, maar het kan wel. Daarom besteden we er toch aandacht aan.

Allereerst moeten we ons afvragen: wat is te veel vitamine D? Voor de meeste vitamines en mineralen is er een aanvaardbare bovengrens vastgesteld. Dit is de hoogste inname waarbij er geen schadelijke gevolgen voor de gezondheid te verwachten zijn. De aanvaardbare bovengrens voor vitamine D verschilt per leeftijdscategorie en is als volgt:[5]

0 tot 1 jaar: 25 microgram (1.000 IE) per dag
1 tot en met 10 jaar: 50 microgram (2.000 IE) per dag
11 jaar en ouder: 100 microgram (4.000 IE) per dag

Dit is een prima richtlijn, maar op individueel niveau kun je beter kijken naar de vitamine D-waarde in je bloed. Volgens vitamine D-expert professor Michael F. Holick is er geen nadeel aan het verhogen van onze vitamine D-inname tot een waarde van minimaal 75 nmol/L (30 ng/mL) en bij voorkeur tot 100-150 nmol/L (40-60 ng/mL).[6] Ook de Vitamin D Society – een groep vitamine D-onderzoekers – geeft aan dat een vitamine D-waarde tot 150 nmol/l veilig is.[7] Bij mensen die veel buiten zijn – natuurvolkeren en mensen die buiten werken – zijn vitamine D-waarden van 115 tot 163 nmol/L gemeten.[8]

Op basis van deze gegevens kunnen we stellen dat een bloedwaarde tot 150 nmol/L voor vrijwel iedereen veilig is en dat nadelige effecten vooral optreden bij een hogere bloedwaarde.[9] Maar er zijn natuurlijk altijd uitzonderingen. Iedere persoon is anders. Sommige mensen hebben een genetische variatie of aandoening – zoals sarcoïdose – die ervoor zorgt dat hun lichaam vitamine D op een andere manier verwerkt. Hierdoor kunnen zij ook bij lagere bloedwaarden nadelige effecten van vitamine D ondervinden. Het is dus lastig om te bepalen wat te veel vitamine D is. Dit verschilt per individu.

Nu we grofweg in kaart hebben gebracht wat een teveel aan vitamine D is, is het tijd om naar de risico’s van een overschot te kijken. Omdat vitamine D de opname van calcium in je darmen verhoogt, leidt een teveel aan vitamine D tot een verhoogde calciumwaarde in je bloed. Dit wordt hypercalciëmie genoemd. Er kunnen dan kalkafzettingen in het lichaam ontstaan, wat tot nierschade kan leiden.

Mensen met een verstoorde nierfunctie en de auto-immuunziekte sarcoïdose hebben een grotere kans op het ontwikkelen van een verhoogde calciumwaarde en op verkalking van zachte weefsels.[10], [11], [12], [13] Aangezien vitamine D de calciumopname stimuleert, zijn vitamine D-supplementen voor deze mensen mogelijk niet geschikt. Een onderzoek uit 2014 toonde aan dat vitamine D-suppletie veilig was bij mensen met sarcoïdose, maar andere onderzoeken laten zien dat de kans op een verhoogde calciumwaarde toeneemt door vitamine D-suppletie.[14], [15] Weer andere onderzoekers concluderen dat de kans op negatieve effecten van vitamine D bij sarcoïdose waarschijnlijk laag is als de ziekte niet actief is, als er geen verstoorde nierfunctie is en als men wordt behandeld met corticosteroïden.[16] Kortom, vitamine D-suppletie kan bij een deel van de mensen met sarcoïdose nadelige effecten hebben, maar negatieve effecten lijken niet bij iedere persoon met sacroïdose op te treden.

Voor mensen met sarcoïdose of een verstoorde nierfunctie is het raadzaam om eerst met een arts te overleggen of vitamine D-suppletie veilig is. Dit lijkt namelijk per individu te verschillen. Bij voorkeur worden voor en tijdens het gebruik van vitamine D-suppletie de actieve vitamine D-waarde [1,25(OH)2D] en de calciumstatus in kaart gebracht. Bij een verhoogde actieve vitamine D-waarde is er een grotere kans op het ontwikkelen van een verhoogde calciumstatus en negatieve gezondheidseffecten.

Wat moet je onthouden?

De belangrijkste bron van vitamine D is de zon. Daarnaast kun je vitamine D via voeding en supplementen binnenkrijgen. Vitamine D is belangrijk voor gezonde botten, tanden, spieren en een gezond darmslijmvlies. Maar ook voor de regulatie van celgroei en een normale werking van het immuunsysteem en je suikerstofwisseling. Over het algemeen is vitamine D heel veilig. Nadelige effecten van een hoge vitamine D-inname zijn zeldzaam. Overdosering kan voorkomen als je langdurig een hele hoge dosering van een vitamine D-supplement neemt. Dit komt zelden voor en gebeurt meestal per ongeluk. Bepaalde groepen lopen een hoger risico op negatieve gezondheidseffecten van vitamine D-suppletie. Vooral mensen met een verstoorde nierfunctie en sarcoïdose moeten voorzichtig zijn met het gebruik van vitamine D-supplementen. Raadpleeg in dit geval altijd je arts voor persoonlijk advies.

En nu?

Vitamine D in Vitaily basis
Vitamine D in Vitaily vegan

Het woord supplement betekent letterlijk ‘aanvulling op’. Vanuit OERsterk zien wij supplementen als aanvulling op een gezond leefpatroon, waaronder het voedingspatroon. Zelf nemen wij dagelijks de supplementen van Vitaily. In een dagzakje zitten alle stoffen, waaronder vitamine D3, natuurlijk in de juiste concentratie. Gebruik de code oersterk als jij Vitaily ook wilt ervaren. Je krijgt dan €7,50 voordeel. Klik hier, en proost op een optimale vitamine D-status.

Bronnen ter verdieping

Online Cursus: Gezond in 4 weken

Ontdek in de Online Cursus Gezond in 4 Weken hoe écht gezonde voeding een verschil van dag en nacht kan maken in hoe je je voelt, hoe je functioneert en hoe je leeft.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Gerelateerde berichten

Scroll naar top

Nu geen tijd om te lezen?

Ontvang dit artikel in je mailbox (om later rustig te lezen)

Je ontvangt enkel één email van ons met een reminders van dit artikel.

OERsterk.nu draait op SYS PlatformSYS Platform - Websites voor coaches