Psoriasis: wat huidspecialisten moeten weten over voeding

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Psoriasis is een auto-immuunziekte, waarbij het immuunsysteem de huid aanvalt. Als gevolg raakt de huid beschadigd en ontstoken. De reguliere behandeling van psoriasis bestaat uit het remmen van de huidontstekingen. Dit kan met een lokale behandeling, lichttherapie of systemische behandeling. Een lokale behandeling kan bestaan uit zalven of crèmes met vitamine D-afgeleiden (calcipotriol en calcitriol) en/of corticosteroïden. Daarnaast kan er bij lichttherapie gebruik gemaakt worden van UVB of PUVA. En bij een systemische behandeling kunnen verschillende middelen ingezet worden. Bijvoorbeeld methotrexaat, acitretin, cyclosporine, fumaarzuur of biologicals. Maar er is meer mogelijk. Voeding en leefstijl hebben namelijk een enorme invloed op de werking van het immuunsysteem. Door het eten van de juiste voeding en het nastreven van een gezonde leefstijl kun je het immuunsysteem positief beïnvloeden, waardoor ontsteking en schade afneemt. In deze blog lees je hoe je ‘voeding als medicijn’ kunt inzetten bij psoriasis.

Laten we beginnen met de voedingsaanpassingen waarvoor het sterkste wetenschappelijke bewijs is bij mensen met psoriasis.

Hypocalorisch dieet en glutenvrij dieet

Uit een grote overzichtsstudie (systematic review) blijkt dat voor een hypocalorisch dieet en een glutenvrij dieet het sterkste wetenschappelijke bewijs is.[1] Mensen met psoriasis die ook overgewicht of obesitas hebben, hebben baat bij een hypocalorisch dieet. Dit wil zeggen dat men minder calorieën binnenkrijgt dan wat men verbruikt. Het gevolg is gewichtsverlies en dat levert gezondheidswinst op. Afvallen kan er namelijk voor zorgen dat ontstekingen afnemen. Dit komt omdat er bij mensen met (ernstig) overgewicht pro-inflammatoire cytokines – ontstekingsbevorderende stoffen – door immuuncellen in het vetweefsel worden aangemaakt. Zodra de hoeveelheid vetmassa afneemt zie je vaak een daling van de ontstekingswaarden – waaronder CRP – in het bloed.

Daarnaast kunnen sommige mensen met psoriasis baat hebben bij het volgen van een glutenvrij dieet. Het gaat hierbij om mensen die verhoogde IgA en/of IgG antistoffen tegen gliadine – een component van gluten – hebben. Een kleine studie toonde aan dat dit bij 16 procent van de mensen met psoriasis het geval was. De onderzoekers concludeerden dat deze mensen baat kunnen hebben bij een glutenvrij dieet. Zij zagen namelijk dat het elimineren van gluten tot een afname van psoriasis leidde, terwijl het herintroduceren van gluten met een toename van psoriasis gepaard ging.[2]

Mensen met psoriasis lijken vaker coeliakie te hebben. Dit is een auto-immuunaandoening die door gluten gestimuleerd wordt.[3], [4] Hier moet vooral aan gedacht worden als psoriasispatiënten ook darmklachten hebben. Onderzoek naar coeliakie is dan aan te raden. Dit kan doormiddel van een bloedtest (anti-tTG) en een darmbiopt.

Maar let op: psoriasis is ook in verband gebracht met glutensensitiviteit (NCGS).[5] Dit is een situatie waarbij glutenbevattende granen klachten veroorzaken, maar waarbij geen sprake van coeliakie of een tarwe-allergie is. Het uit zich in een beeld wat op coeliakie en het prikkelbare darmsyndroom (PDS) lijkt. Symptomen treden doorgaans binnen enkele uren tot een dag na inname op. Helaas is er geen test om te achterhalen of er sprake van glutensensitiviteit is. Je kunt er alleen achter komen door het toepassen van een eliminatie-provocatie dieet, waarbij je gluten eerst een tijdje vermijdt en vervolgens herintroduceerd.

Helaas is er verder weinig wetenschappelijk onderzoek naar voeding in relatie tot specifiek psoriasis gedaan. Daarentegen is er wel veel onderzoek gedaan naar het effect van voeding op de darmflora, het darmslijmvlies en het immuunsysteem. Deze studies kunnen goed gebruikt worden voor het samenstellen van voedingsadvies bij psoriasis. Hieronder lees je waarom. Laten we beginnen met de darmflora.

Psoriasis en darmflora

De darmflora heeft een grote invloed op je gezondheid en je immuunsysteem – dus ook op de mate van ontsteking. Mensen met psoriasis blijken minder diversiteit in de samenstelling van darmmicroben (darmflora) te hebben. Ook verschilt de samenstelling van de darmflora ten opzichte van gezonde mensen.[6]

De diversiteit van de darmflora is voor een groot deel afhankelijk van de voedseldiversiteit.[7] Een verminderde diversiteit van de darmflora kan het gevolg zijn van een eenzijdig voedingspatroon. Hoe meer verschillende voedingsmiddelen je eet, hoe groter de diversiteit van de darmflora. Het gaat hierbij met name om de diversiteit in plantaardige voeding. Daarom is het belangrijk om zoveel mogelijk verschillende soorten plantaardige voedingsmiddelen te eten. Varieer dus volop met groenten, fruit, paddenstoelen, kruiden en specerijen. Mensen die meer dan 30 verschillende plantaardige voedingsmiddelen per week eten hebben niet alleen een grotere diversiteit in hun darmflora, maar ook een hoger niveau van het anti-inflammatoire (ontstekingsremmende) vetzuur geconjugeerd linolzuur (CLA).[8] En dat is zeer gunstig voor mensen met inflammatoire aandoeningen en auto-immuunziekten, zoals psoriasis.

Daarnaast is het belangrijk om te weten welke voeding een positief en negatief effect op de darmflora heeft, want als je dat weet kun je strategische keuzes maken om je darmflora positief te beïnvloeden.

Voedingsfactoren die een negatief effect op de darmflora lijken te hebben:

  • Te weinig variatie in de voeding[9]
  • Bewerkt vet vlees, fast food, frisdrank, sterke alcoholische drank en suiker[10]
  • Overmaat aan verzadigd vet en eiwit in de voeding[11]
  • Een hoge inname van één specifieke vezelsoort (prebiotica)[12]
  • Kunstmatige zoetstoffen[13]

Voedingsfactoren die een positief effect op de darmflora lijken hebben:

  • Hoge voedingsdiversiteit – meer dan 30 verschillende plantaardige voedingsmiddelen per week[14], [15]
  • Plantaardige voeding zoals groenten, fruit, peulvruchten, granen en noten[16]
  • Vis[17]
  • Gefermenteerde voeding zoals zuurkool en gefermenteerde zuivel – bevat veel gunstige bacteriën (probiotica) en korteketenvetzuren

Genoeg over de darmflora. Laten we doorgaan met het verband tussen psoriasis en een lekkende darm.

Psoriasis en lekkende darm

Psoriasis is met een lekkende darm in verband gebracht.[18] Dit geldt ook voor veel andere auto-immuunziekten, waaronder de ziekte van Hashimoto[19], diabetes type 1, multiple sclerose (MS), coeliakie en colitis.[20] In de wetenschappelijke literatuur spreekt men meestal niet over een lekkende darm (leaky gut), maar over een verhoogde intestinale permeabiliteit (intestinal permeability).

De darmbarrière hoort ervoor te zorgen dat er geen ongewenste stoffen – zoals bacteriën en te grote voedingseiwitten – vanuit de darm in de bloed- en lymfebaan terechtkomen. Het vormt dus een barrière tussen de buitenwereld en je lichaam. Bij een lekkende darm werkt deze barrièrefunctie niet goed. Er zitten dan namelijk hele kleine openingen in de darmbarrière, waardoor ook ongewenste stoffen de bloed- en lymfebaan in kunnen ‘lekken’. De eerstelijnsafweer – de darmbarrière – wordt dus gepasseerd, waardoor de tweedelijnsafweer – en mogelijk ook de derdelijns afweer – in actie moeten komen. Dit leidt tot ontsteking, die chronisch kan worden als de darm chronisch lek is.

Professor en arts Alessio Fasano is dé expert op het gebied van een lekkende darm. Volgens Fasano zijn ‘verkeerde’ darmbacteriën en gluten de belangrijkste oorzaak van een lekkende darm. Andere factoren die ervan verdacht worden een lekkende darm te kunnen veroorzaken zijn:

  • Lectinen, saponinen en enzymremmers in granen (tarwe, rogge, spelt, gerst, kamut, haver, rijst, maïs), pseudogranen (boekweit, quinoa, amarant, chiazaad), peulvruchten (alle bonen, erwten, linzen en pinda’s) en nachtschades (aardappelen, tomaten, aubergine, paprika, gojibessen, physalisbessen)[21], [22], [23], [24], [25], [26]
  • Fastfood en bewerkte voeding[27]
  • Te veel verzadigd vet[28], [29]
  • Alcohol[30]
  • Verkeerde darmbacteriën[31],[32] (o.a. door het eten van te weinig vezels[33] en verkeerd voedsel)
  • Voedseltoevoegingen zoals suikers, te veel zout, emulgatoren, organische oplosmiddelen en nanodeeltjes[34]

Voor een gezonde darmbarrière is een gezonde darmflora nodig. Darmbacteriën fermenteren vezels tot korteketenvetzuren (SCFA) en deze functioneren als brandstof voor darmcellen. Zoals je ziet hebben een overmaat aan verzadigd vet, fast food, alcohol, suiker en een tekort aan vezels een negatieve invloed op zowel de darmflora als de darmbarrière. Daarentegen zijn granen en peulvruchten met positieve effecten op de darmflora in verband gebracht, maar worden ze er ook van verdacht een lekkende darm te kunnen veroorzaken. De gezondheidseffecten van granen en peulvruchten verschillen per individu. Bij sommige mensen kunnen bepaalde granen en peulvruchten klachten veroorzaken, terwijl andere mensen ze prima verdragen. Mensen met chronische maag-darmklachten, chronische ontstekingen en auto-immuunziekten lijken vaker last te hebben van bepaalde graansoorten en peulvruchten. Het is dus belangrijk om naar het individu te kijken.

De darmflora en darmbarrière behoren tot het aangeboren immuunsysteem. Daarnaast hebben we ook nog het verworven immuunsysteem, wat een rol speelt bij psoriasis. Laten we daar nu op ingaan.

Psoriasis en verworven immuunsysteem

Psoriasis een auto-immuunziekte, waarbij het immuunsysteem de huid aanvalt. Dit leidt tot een beschadiging en ontsteking van de huid. Naast verstoringen in het aangeboren immuunsysteem zijn er ook verstoringen in het verworven immuunsysteem te vinden. Onderzoekers hebben aangetoond dat de T-regulerende cellen (regulatory T cells, Tregs) bij mensen met psoriasis minder goed werken.[35], [36] Dit is overigens niet alleen het geval bij psoriasis. Ook bij tal van andere auto-immuunziekten wordt een verminderd aantal of een verminderde werking van Tregs gevonden.

Tregs horen ervoor te zorgen dat er geen incorrecte immuunreacties plaatsvinden. Ze horen allergische reacties, chronische ontsteking en auto-immuunziekten te voorkomen. Tregs horen de Th1, Th2 en Th17 componenten van het immuunsysteem te reguleren. Bij auto-immuunziekten zoals psoriasis gaat het hier mis, waardoor het immuunsysteem de kans krijgt om zich tegen lichaamseigen weefsels te keren.

Vanwege de belangrijke rol van Tregs binnen het reguleren van het immuunsysteem, wordt er volop onderzoek gedaan naar hoe je de werking van Tregs kunt beïnvloeden. Verschillende voedingsstoffen kunnen een positieve invloed op de Tregs hebben, waaronder: [37], [38], [39]

  • Vezels
  • Omega 3-vetzuren
  • Vitamine A
  • Vitamine D

Bij auto-immuunziekten zoals psoriasis is het dus belangrijk om deze stoffen voldoende binnen te krijgen. Vezels zitten in groente en fruit. Vitamine A zit voornamelijk in lever. En de omega 3-vetzuren EPA en DHA zitten vooral in vette vis, zoals sardientjes, haring, zalm en makreel. Ook vitamine D vind je in vette vis, maar onze belangrijkste bronnen zijn zonlicht en vitamine D-supplementen – aangezien we alleen rondom de zomer vitamine D via zonlicht kunnen aanmaken.

Verder blijkt dat veel mensen met auto-immuunziekten voedselovergevoeligheden hebben.[40] Hierbij zorgen specifieke voedingsmiddelen voor een (auto-) immuunreactie, waardoor ontsteking en klachten ontstaan. Veel voedingsmiddelen bevatten eiwitten die gedeeltelijk op lichaamseigen eiwitten lijken. Dit wordt moleculaire nabootsing (molecular mimicry) genoemd. Als het immuunsysteem op zo’n voedingseiwit reageert, dan kan het in de war raken en ook op lichaamseigen eiwitten gaan reageren die op dit voedingseiwit lijken. Dit wordt een kruisreactie (cross reactivity) genoemd. Vooral gluten – uit granen zoals tarwe, rogge, spelt, kamut en gerst – en melkeiwitten – uit zuivelproducten zoals melk, kaas, yoghurt, kwark en roomijs – lijken erg op veel lichaamseigen eiwitten en zorgen daarom vaak voor kruisreacties en klachten bij mensen met auto-immuunziekten. Kruisreacties kunnen bij veel voedingsmiddelen optreden. Of bepaalde voeding wel/geen kruisreacties veroorzaakt verschilt per individu.

Iedere persoon met psoriasis is anders. Daarom is er ook niet één standaard voedingsadvies wat voor iedereen met psoriasis even goed werkt. Als behandelaar moet je daarom naar het individu kijken.

Individuele voedingstriggers

Voedselovergevoeligheden komen vaak voor, maar niet iedereen reageert op dezelfde voeding. Voedingstriggers kunnen per individu verschillen. Door eventuele voedingstriggers te achterhalen en vervolgens te elimineren kan het immuunsysteem tot rust komen. Als gevolg kunnen ontstekingen en klachten afnemen. De beste manier om voedingstriggers te achterhalen is een eliminatie-provocatie dieet, zoals het auto-immuun paleo dieet (AIP) dieet.

Bij zo’n eliminatie-provocatie dieet ga je alle potentieel schadelijke voedingsmiddelen – die een negatief effect op de darmflora, darmbarrière en het immuunsysteem kunnen hebben – tijdelijk elimineren. Zodra de klachten aanzienlijk afgenomen zijn kun je de geëlimineerde voedingsmiddelen weer aan het voedingspatroon toevoegen (herintroduceren) en observeren wat er met de symptomen gebeurt. Op deze manier kom je erachter welk van de geëlimineerde voedingsmiddelen wel/geen klachten veroorzaken.

Wat moet je onthouden?

In de praktijk zien we dat mensen met psoriasis enorm kunnen opknappen door het aanpassen van hun voedingspatroon. Helaas is er nog maar weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de relatie tussen voeding en psoriasis. Wel is er veel onderzoek gedaan naar het effect van voeding op de darmflora, darmbarrière en het immuunsysteem. Deze kennis kan gebruikt worden voor het samenstellen van voedingsadvies voor patiënten met psoriasis. Hierbij is het belangrijk om naar het individu te kijken. Het toepassen van een eliminatie-provocatie dieet – zoals het AIP dieet – is een goede manier om tot een voedingspatroon te komen wat voor het individu werkt.

En nu?

De gezondheid van de huid hangt natuurlijk van veel meer factoren af. Voeding en leefstijlfactoren hebben een enorme impact op de huid, maar mentale en emotionele onbalansen ook. De huid is zo een spiegel van het hele leven. Wil je meer leren over het effect van leefstijl, voeding, supplementen en mind-interventies op gezondheid en (huid)aandoeningen? En wil je meer van dit soort praktische handvatten voor het verbeteren van de huidgezondheid én de vitaliteit in het algemeen. Of wil je jouw professionele kennis verbreden? Volg dan onze OERsterk Coach Opleiding en leer hoe je voeding, leefstijl en mind-interventies op een simpele en bewezen manier kunt inzetten.

Want is je huid je lief, leef dan preventief. Klik op onderstaande knop voor meer informatie.

Bronnen ter verdieping

Online Cursus: Gezond in 4 weken

Ontdek in de Online Cursus Gezond in 4 Weken hoe écht gezonde voeding een verschil van dag en nacht kan maken in hoe je je voelt, hoe je functioneert en hoe je leeft.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Gerelateerde berichten

Scroll naar top

Nu geen tijd om te lezen?

Ontvang dit artikel in je mailbox (om later rustig te lezen)

Je ontvangt enkel één email van ons met een reminders van dit artikel.

OERsterk.nu draait op SYS PlatformSYS Platform - Websites voor coaches